«Γιατί να κοιτάμε τα ζώα;» Χαράσσοντας ένα Βιβλίο Τέχνης στο ΕΜΣΤ
Σε βιωματικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ) συμμετείχαν οι μαθητές και οι μαθήτριες του τμήματος Α1-ομάδα Βιβλιοθήκης του 1ου ΕΠΑ.Λ. Αγίας Παρασκευής, στο πλαίσιο της έκθεσης «Why Look at Animals? Δικαιοσύνη για τη μη ανθρώπινη ζωή». Πρόκειται για το δεύτερο μέρος δράσης με στόχο την ευαισθητοποίηση των μαθητών για τη φύση των ζώων ως όντων με νοημοσύνη και ενσυναίσθηση, που διοργανώνεται σε συνεργασία με την Μαρίνα Τσέκου, επιμελήτρια εκπαίδευσης του ΕΜΣΤ.
Με την καθοδήγηση της μουσειοπαιδαγωγού Αναστασίας Αγάθου, οι μαθητές προσέγγισαν ενεργητικά έργα 5 καλλιτεχνών στο επίπεδο -1 του μουσείου. Η προσοχή τους επικεντρώθηκε στα έργα (3 ξυλογραφίες και 2 λινοτυπίες) της Sue Coe, βρετανίδας γραφίστριας, εικονογράφου και ακτιβίστριας που ζει και εργάζεται στη Νέα Υόρκη. Η Coe είναι κυρίως γνωστή για το έργο της που απεικονίζει τη βίαιη μεταχείριση των ζώων από τους ανθρώπους και την εμπειρία των μη ανθρώπινων όντων, καθώς και για τη σθεναρή υπεράσπιση των δικαιωμάτων των ζώων.
Στη συνέχεια οι μαθητές μετακινήθηκαν στον χώρο των εκπαιδευτικών προγραμμάτων όπου συμμετείχαν στο δημιουργικό εργαστήριο «Βιβλίο τέχνης/Artbook χαρακτικής» με συντονίστρια την Αναστασία Αγάθου, ενώ σε ορισμένες φάσεις μας υποστήριξε και η -επίσης μουσειοπαιδαγωγός- Στεφανία Στούρη. Ως κεντρική αναφοράαξιοποιήθηκετο έργο της Sue Coe: συζητήθηκε η θεματολογία με την οποία καταπιάνεται, και έγινε παρατήρηση και σχολιασμός της τεχνικής της. Εκτός από τα έργα της έκθεσης, η ομάδα ήρθε σε επαφή με δύο βιβλία της (The animals vegan manifesto -2017 και Zooicide: Seeing Cruelty, Demanding Abolition -2018).
Με τη βοήθεια της υπεύθυνης μουσειοπαιδαγωγού απαντήθηκαν βασικά ερωτήματα για τη χαρακτική: Τί είναι ένα χαρακτικό έργο; Τί είναι η μήτρα και τί το τύπωμα;
Έπειτα η ομάδα χωρίστηκε σε δύο μικρότερες ομάδες, οι οποίες είχαν ως στόχο να δημιουργήσουν από ένα τετρασέλιδο Βιβλίο Τέχνης χαρακτικής. Κάθε ομάδα συζήτησε τις έννοιες οι οποίες συγκίνησαν και προβλημάτισαν τα μέλη κατά την περιήγηση στην έκθεση και κατά την συζήτηση για το έργο της Coe και επέλεξε την κεντρική όψη του θέματος με την οποία θα ήθελε να ασχοληθεί.
Με βάση αυτή την κεντρική θεματολογία, οι ομάδες:
- προχώρησαν διαλεκτικά στην εύρεση και τη συγκεκριμενοποίηση του θέματος του έργου τους
- το σχεδίασαν σε ριζόχαρτο,
- έλαβαν καθοριστικές αποφάσεις (Τι θα τυπώσουν στο εξώφυλλο και τι μέσα στο βιβλίο τους; Θα έχουν κείμενο ή όχι; Τι συνδέσεις θα κάνουν μεταξύ του μέσα και του έξω σχεδίου; Σε ποια θέση θα τοποθετήσουν το έργο τους στο χαρτί και σε τι διαστάσεις; Με τί χρώμα θα τυπώσουν;)
- πέρασαν το σχέδιο με τη βοήθεια καρμπόν στην επιφάνεια χάραξης,
- χάραξαν σε επιφάνειες λινόλεουμ (αφού ασκήθηκαν στην τεχνική),
- πέρασαν τις χαραγμένε επιφάνειες με χρώμα (μετά από άσκηση στην τεχνική),
- τις πίεσαν στο χαρτί τους για να τυπώσουν (πάλι μετά από άσκηση).
Έτσι δημιούργησαν τα δύο τετρασέλιδα, τα οποία παρουσίασαν στην ολομέλεια και έγινε κριτικός σχολιασμός των έργων, του εργαστηρίου και των συναισθημάτων που δημιούργησε.
Καθώς οι ομάδες, με έμπνευση την κοινή εμπειρία της ανάγνωσης του «Μάγκα» της Πηνελόπης Δέλτα, ασχολήθηκαν και οι δύο με τις συνθήκες ζωής των κατοικίδιων ζώων (γάτας και σκύλου), αποφάσισαν να ενώσουν τα τετρασέλιδα, ώστε να συναποτελέσουν ένα Βιβλίο Τέχνης/Artbook χαρακτικής.
Το εργαστήριο πραγματοποιήθηκε στις 12 Φεβρουαρίου 2026 και αποτελεί μέρος δράσης, η οποία άρχισε τον Δεκέμβριο 2025, σε συνεργασία με το ΕΜΣΤ, και εντάσσεται στο μάθημα Ζώνη Δημιουργικών Δραστηριοτήτων. Συμμετείχαν 21 μαθητές και μαθήτριες του τμήματος Α1 και οι εκπαιδευτικοί Ζέτα Παπαγεωργοπούλου και Τίνα Μαντά.
Σημειώνεται πως είναι η 9η σχολική χρονιά που η ομάδα μας συνεργάζεται δημιουργικά με το τμήμα εκπαίδευσης του ΕΜΣΤ στο πλαίσιο εργαστηρίων που στοχεύουν στη μάθηση με συμμετοχικές και βιωματικές παιδαγωγικές μεθόδους, την ενεργητική προσέγγιση και αισθητική απόλαυση των έργων τέχνης, όσο και στην ενθάρρυνση της αυτοέκφρασης, την καλλιέργεια της κριτικής σκέψης, της επικοινωνίας και της κατανόησης του κόσμου. Έργο μας (ARTeam19) έχει εκτεθεί στους χώρους του μουσείου και εκτίθεται στη Βιβλιοθήκη.
Τα έργα που επισκεφτήκαμε ήταν:
L’ Alalie, The Diamond Stone, (Art Oriente Object)
Πεδίον (στομίδα για άλογα-χαλινάρι), (Νίκος Τρανός)
Saut dans le vide, (Tiziana Pers)
High-Rise Pigs, (Ang Siew Ching)
The Animal Thanksgiving, Turning a Blind Eye, Auschwitz Begins Whenever Someone Looks at a Slaughterhouse and Thinks, (Sue Coe)
